Je hebt waarschijnlijk wel eens gehoord van het darmmicrobioom. Maar de darmen zijn niet de enige plek waar micro-organismen zich op je lichaam bevinden. De huid, ons grootste orgaan, zit vol met microbiële activiteit die we niet kunnen zien. Het is de thuisbasis van een divers ecosysteem van bacteriën, mijten, virussen en schimmels. Dat ecosysteem—de micro-organismen, hun genen en zelfs de omringende omgeving 1 —dat is je huidmicrobioom.
De connectie tussen het huid- en darmmicrobioom
Onze huid en onze darmen zijn beide essentieel om ons lichaam goed te laten functioneren, en ze spelen allebei een rol in de relatie van het lichaam met de buitenwereld. 2 De huid beschermt ons tegen ziekteverwekkers en reguleert onze temperatuur; de darmen zorgen voor de vertering van voedsel en de opname van voedingsstoffen die ons energie geven. Beide bevatten een dicht netwerk van zenuwen en beide herbergen een microbioom.
De verbinding tussen het darm- en huidmicrobioom wordt de darm-huid-as genoemd. Wetenschappers zijn nog steeds bezig om de volledige omvang van deze relatie te begrijpen, maar studies bij muizen en mensen tonen aan dat veranderingen in darmbacteriën invloed kunnen hebben op de huid en het immuunsysteem. 3 Het huidmicrobioom speelt ook een belangrijke rol bij het in stand houden van de immuunfunctie en het reguleren van ontstekingen.
Het huidmicrobioom begrijpen
De meeste mensen hebben ongeveer 1000 bacteriesoorten in hun huidmicrobioom. 4 Maar je microbioom is niet overal op je lichaam hetzelfde. Het kent drie hoofdtypen leefomgevingen: talgrijke (sebaceuze), vochtige en droge gebieden, en de bacteriën verschillen per gebied. Wat achter je nek groeit, kan dus anders zijn dan wat zich in je oksels, op je rug of tussen je tenen bevindt. De meest diverse bacteriële omgeving op je huid bevindt zich op je onderarm. 5
Het microbioom ontstaat al vroeg—waarschijnlijk zelfs vóór de geboorte, wanneer bacteriën van de moeder via het bloed naar de zich ontwikkelende baby worden overgedragen. 6,7 De manier waarop een kind wordt geboren beïnvloedt ook het huidmicrobioom: tijdens een vaginale bevalling vindt er een overdracht van micro-organismen plaats die de huid van de pasgeborene koloniseren. 8 Baby’s die via een keizersnede worden geboren, krijgen vaak minder diverse bacteriën mee en hebben een grotere kans op het ontwikkelen van eczeem en andere immuungerelateerde aandoeningen. 9
Onderzoek toont aan dat het huidmicrobioom van gezonde volwassenen relatief stabiel blijft in de tijd, zelfs wanneer onze omgeving verandert. 10 Maar wanneer de huidbarrière beschadigd raakt, krijgen opportunistische bacteriën de kans om te overgroeien en de balans van het microbioom te verstoren. Deze verstoorde toestand wordt dysbiose genoemd en kan leiden tot een veranderde immuunreactie. 11 Het gevolg: ontsteking, wat bestaande huidaandoeningen kan verergeren.
De rol van het microbioom bij ontstekingsgerelateerde huidaandoeningen
Overgroei van bacteriën kan eczeem, acne, rosacea en andere huidaandoeningen verergeren. De meest voorkomende boosdoener: Staphylococcus aureus, een bacterie die wereldwijd een belangrijke oorzaak is van huidinfecties.
Wanneer mensen met eczeem jeuk ervaren en krabben, beschadigen ze de huidbarrière, waardoor Staphylococcus aureus de kans krijgt om zich te vestigen en gunstige bacteriën te verdringen. 12 Hoe ernstiger het eczeem, hoe meer van deze bacterie vaak aanwezig is. 13
Staphylococcus aureus speelt ook een rol bij ontstekingsacne. In combinatie met acne-veroorzakende bacteriën produceert het toxines die zich binden aan keratine-producerende cellen en zo de huid verder ontsteken. 14 Bij rosacea werkt deze bacterie op vergelijkbare wijze door receptoren te activeren die ontstekingen aanjagen. 15, 16 Mensen met psoriasis hebben verhoogde niveaus van Staphylococcus aureus op hun huid en in hun neusholtes. 17 Overgroei van deze bacterie kan ook wondgenezing vertragen en ontstekingen die samenhangen met veroudering versterken.
Historisch gezien werden infecties met Staphylococcus aureus behandeld met antibiotica. Hoewel deze vaak effectief zijn, richten ze zich niet uitsluitend op schadelijke bacteriën en kunnen ze ook nuttige bacteriën vernietigen die belangrijk zijn voor een gezond huid- en darmmicrobioom. Overmatig gebruik van antibiotica kan bovendien leiden tot resistentie. Veel stammen van Staphylococcus aureus, waaronder Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA), zijn resistent tegen antibiotica.
Het herstellen van de balans in het microbioom
Er zijn verschillende manieren om de balans van bacteriën op je huid te beïnvloeden: je kunt nieuwe bacteriën introduceren of juist selectief schadelijke bacteriën verwijderen. Ook het herstellen van de huidbarrière kan helpen om verdere kolonisatie te voorkomen.
Nieuwe bacteriën kunnen worden toegevoegd via topische producten met probiotica (levende, gunstige bacteriën). Andere huidverzorgingsproducten bevatten prebiotica (stoffen die bacteriegroei stimuleren) of postbiotica (bioactieve stoffen die ontstaan bij fermentatie door bacteriën).
Een andere manier om de samenstelling van je huidmicrobioom te veranderen, is door de schadelijke bacteriën te elimineren. Endolysine-technologie biedt een manier om gericht schadelijke bacteriën aan te pakken terwijl gunstige bacteriën intact blijven. 18 Specifieke endolysinen kunnen de celwand van Staphylococcus aureus binnendringen en de bacterie van binnenuit vernietigen. 19 Deze technologie biedt een nieuw paradigma voor de behandeling van ontstekingsgerelateerde huidaandoeningen en is essentieel voor het ontwikkelen van duurzame alternatieven voor antibiotica.
Het herstellen van de huidbarrière is cruciaal voor het behoud van een gebalanceerd huidmicrobioom. Dit vereist het hydrateren, kalmeren en verzorgen van de huid.
Microbioomwetenschap: een nieuwe frontier
Het huidmicrobioom is een rijk en complex systeem—een systeem dat onderzoekers nog steeds proberen volledig te begrijpen. Deze verkenning heeft grote implicaties: microbioomwetenschap heeft het potentieel om de manier waarop de samenleving ziekten begrijpt en de menselijke gezondheid benadert ingrijpend te veranderen.
Sources:
1: Pintas S, Lio P. Manipulating the Microbiome: What is Known, What is Unknown? Journal of Integrative Dermatology. Published online February 25, 2022.
2: Salem Iman, Ramser Amy, Isham Nancy, Ghannoum Mahmoud A. The Gut Microbiome as a Major Regulator of the Gut-Skin Axis. Frontiers in Microbiology, 9 (2018). https://www.frontiersin.org/article/10.3389/fmicb.2018.01459 doi: 10.3389/fmicb.2018.01459
3: O'Neill, C. A., Monteleone, G., McLaughlin, J. T., & Paus, R. (2016). The gut-skin axis in health and disease: A paradigm with therapeutic implications. BioEssays : news and reviews in molecular, cellular and developmental biology, 38(11), 1167–1176. https://doi.org/10.1002/bies.201600008
4: Your body is a Wonderland ... of Bacteria. Science. (2009, May 28). Retrieved April 8, 2022, from https://www.science.org/content/article/your-body-wonderland-bacteria
5: Ibid.
6: Dunn AB, Jordan S, Baker BJ, Carlson NS. The maternal infant microbiome. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing. 2017;42(6):318-325. doi:10.1097/nmc.0000000000000 373
7: Pintas S., ibid.
8: Dunn AB, ibid.
9: Dunn AB, ibid.
10: Byrd, A., Belkaid, Y. & Segre, J. The human skin microbiome. Nat Rev Microbiol 16, 143–155 (2018). https://doi.org/10.1038/nrmicro.2017.157
11: Park, Y.J. & Lee H.K. The Role of Skin and Orogenital Microbiota in Protective Immunity and Chronic Immune-Mediated Inflammatory Disease. Frontiers in Immunology, 8, (2018). https://www.frontiersin.org/article/10.3389/fimmu.2017.01955. doi: 10.3389/fimmu.2017.01955
12: Pintas S., ibid.
13: Pintas S., ibid.
14: Dréno, B., Dagnelie, M. A., Khammari, A., & Corvec, S. (2020). The Skin Microbiome: A New Actor in Inflammatory Acne. American Journal of Clinical Dermatology, 21 (Suppl 1), 18–24. https://doi.org/10.1007/s40257-020-00531-1
15: Totté, J. E., van der Feltz, W. T., Bode, L. G., van Belkum, A., van Zuuren, E. J., & Pasmans, S. G. (2016). A systematic review and meta-analysis on Staphylococcus aureus carriage in psoriasis, acne and rosacea. European journal of clinical microbiology & infectious diseases : official publication of the European Society of Clinical Microbiology, 35(7), 1069–1077. https://doi.org/10.1007/s10096-016-2647-3
16: Yamasaki, K., Kanada, K., Macleod, D. T., Borkowski, A. W., Morizane, S., Nakatsuji, T., Cogen, A. L., & Gallo, R. L. (2011). TLR2 expression is increased in rosacea and stimulates enhanced serine protease production by keratinocytes. The Journal of Investigative Dermatology, 131(3), 688–697. https://doi.org/10.1038/jid.2010.351
17: Totté, J. E., ibid.
18: Murray, E., Draper, L. A., Ross, R. P., & Hill, C. (2021). The Advantages and Challenges of Using Endolysins in a Clinical Setting. Viruses, 13(4), 680. https://doi.org/10.3390/v13040680
19: Ibid.
