Meer dan 415 miljoen mensen wereldwijd leven met rosacea, een huidaandoening zonder genezing en zonder duidelijke oorzaak. Hoewel veel mensen denken dat rosacea alleen vaker blozen veroorzaakt, is het in werkelijkheid een complexe huidaandoening die na verloop van tijd kan verergeren. Hoewel rosacea niet volledig kan worden genezen, hebben onderzoekers en artsen verschillende factoren ontdekt die het verergeren of uitlokken, evenals behandelingen om de symptomen te verminderen.

Wat is rosacea?

Rosacea is een huidaandoening die ongeveer vier tot vijf procent van de wereldbevolking treft. Het is chronisch en verloopt in cycli: het kan weken of zelfs maanden aanwezig zijn, daarna een tijd verdwijnen en vervolgens terugkeren. De meest voorkomende symptomen zijn blozen en aanhoudende roodheid in het gezicht, ook wel erytheem genoemd. Dit erytheem ziet er niet bij iedereen rood uit: rosacea komt voor bij alle huidtinten en wordt bij mensen met een donkere huid vaak verkeerd gediagnosticeerd.

Vaak uit rosacea zich als kleine, met pus gevulde bultjes of zwelling, blozen en roodheid in het midden van het gezicht. Kleine bloedvaatjes op de neus en wangen kunnen opzwellen en zichtbaar worden, vooral bij een lichtere huid. Rosacea kan gemakkelijk worden verward met andere huidaandoeningen zoals acne of eczeem, mede door de verschillende subtypes van de aandoening.

Soorten rosacea

De vier belangrijkste vormen van rosacea zijn:

• erythematotelangiëctatische rosacea
• papulopustuleuze rosacea
• phymateuze rosacea
• oculaire rosacea

Elke vorm heeft iets andere symptomen en behandelingen, en iemand kan ook meerdere typen tegelijk hebben, wat diagnose en behandeling bemoeilijkt.

Erythematotelangiëctatische rosacea (ETR)

Dit is de vorm die de meeste mensen kennen. Deze veroorzaakt roodheid op de neus en wangen, maar kan zich ook uitbreiden naar het voorhoofd, de hoofdhuid, kin en nek als het niet wordt behandeld. Minder voorkomende symptomen zijn een warm of tintelend gevoel en een droge, schilferige huid. Zonder behandeling verergeren de klachten en worden opvlammingen frequenter en langduriger.

Papulopustuleuze rosacea

Ook wel “acne rosacea” genoemd. Naast roodheid en zichtbare bloedvaatjes veroorzaakt deze vorm ook puistjes en acne-achtige klachten. In tegenstelling tot gewone acne ontstaan er geen mee-eters, maar wel grote, pijnlijke bulten (papels en pustels) die diep in de huid zitten en moeilijk te behandelen zijn. De huid kan daarnaast abnormaal vet of juist droog zijn.

Phymateuze rosacea

Deze vorm komt meestal voor op en rond de neus. Naast roodheid en zichtbare bloedvaatjes veroorzaakt het een verdikking van de huid, beginnend met kleine plekken. In een later stadium kan de huid bobbelig en stug worden en lijken op littekenweefsel. In ernstige gevallen kan de neus een bolle, vergrote vorm krijgen. Dit is de minst voorkomende vorm, maar komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Oculaire rosacea

Deze vorm heeft betrekking op de ogen en veroorzaakt ontsteking en roodheid rond de ogen en oogleden. Dit kan leiden tot zwelling, bultjes, branderigheid en tranende ogen. Soms komen ook lichtgevoeligheid en wazig zicht voor. Omdat de symptomen lijken op andere aandoeningen (zoals hooikoorts), is het moeilijk te diagnosticeren.

Triggers en oorzaken van rosacea

Hoewel er geen enkele oorzaak is, zijn er veel factoren die rosacea kunnen uitlokken of verergeren.

Verstoord huidmicrobioom

Een gezonde huid begint met een gebalanceerd microbioom. Dit betekent dat de bacteriën op je huid in evenwicht zijn. Wanneer dit verstoord raakt, kunnen schadelijke bacteriën de overhand krijgen, wat rosacea en andere ontstekingsaandoeningen kan verergeren.

Omgevingsfactoren

De gezondheid van de huid wordt ook beïnvloed door externe en interne factoren, zoals zonlicht, hitte, stress en voeding. Voedingsmiddelen die klachten kunnen verergeren zijn onder andere pittig eten, zuivel, alcohol, chocolade, citrus en kaneel.

Agressieve huidverzorging

Harde of irriterende producten kunnen de huid uitdrogen en beschadigen. Ze kunnen het microbioom en de natuurlijke beschermlaag van de huid aantasten, wat leidt tot meer roodheid en irritatie.

Huidmijten

Iedereen heeft huidmijten (Demodex), en dat is normaal. Mensen met rosacea hebben er echter vaak meer van. Het is nog onduidelijk of ze de oorzaak zijn van ontsteking of juist een gevolg ervan.

Genetica

Genetica speelt waarschijnlijk een rol. Mensen met een familiegeschiedenis van rosacea hebben een grotere kans om het zelf te ontwikkelen.

Behandelopties

Hoewel rosacea niet te genezen is, zijn er verschillende manieren om het te behandelen:

• triggers vermijden
• oogdruppels (bij oculaire rosacea)
• voorgeschreven crèmes (bijv. met azelaïnezuur)
• vasoconstrictoren (vernauwen bloedvaten)
• antibiotica (lokaal of oraal)
• isotretinoïne (voor ernstige gevallen)
• lasertherapie
• chirurgie

Rosacea onder controle houden

Rosacea kan sterk variëren in ernst en impact op je leven. Met de juiste kennis en behandeling kan het goed beheersbaar zijn. Of het nu gaat om milde verzorging of specialistische hulp: er zijn altijd opties om klachten te verminderen en je comfortabeler in je huid te voelen.